تبلیغات
اخبار پزشکی(medical news) - از پنی سیلین بیشتر بدانید.
پنی سیلین
همه آنچه كه باید درباره معروفترین آنتیبیوتیك دنیا بدانید
▲پنی سیلین عصای دست پزشكان    
شاید خیلی از پدرومادرها در تعجب باشند كه چرا پزشكان دیگر مانند گذشته پنیسیلین تزریقی تجویز نمیكنند. تنها دلیل ندادن پنیسیلین تزریقی، احتمال ایجاد یك واكنش حساسیتی كشنده است كه این احتمال در مورد پنیسیلینهای خوراكی كمتر است. یك دوره درمانی پنیسیلین خوراكی، اگر درست مصرف شود، به اندازه تزریق همان مقدار پنیسیلین، موثر است. ولی اگر شما به پنیسیلین حساسیت دارید، استفاده از پنیسیلینهای خوراكی شایعی مثل آموكسیسیلین نیز میتواند برای شما مشكلساز شود.
بههر حال پنیسیلینها یكی از مهمترین گروههای آنتیبیوتیكی محسوب میشوند. اگر چه پس از نخستین پنیسیلینی كه در دسترس قرار گرفت و امروزه به طور وسیع همراه با مشتقات جدید مورد استفاده قرار میگیرد، در طی این مدت آنتیبیوتیكهای متعدد دیگری نیز تولید شده است، ولی باز هم پنیسیلینها برتری نسبی داشته و انواع آنها در حال حاضر علیه بسیاری از بیماریهای عفونی، دارویی انتخابی به حساب میآیند.
بههر حال پنیسیلینها یكی از مهمترین گروههای آنتیبیوتیكی محسوب میشوند. اگر چه پس از نخستین پنیسیلینی كه در دسترس قرار گرفت و امروزه به طور وسیع همراه با مشتقات جدید مورد استفاده قرار میگیرد، در طی این مدت آنتیبیوتیكهای متعدد دیگری نیز تولید شده است، ولی باز هم پنیسیلینها برتری نسبی داشته و انواع آنها در حال حاضر علیه بسیاری از بیماریهای عفونی، دارویی انتخابی به حساب میآیند. چرا پنی سیلین؟
پنیسیلین متعلق به خانوادهای از داروهاست كه آنتیبیوتیكهای بتا لاكتام نام دارند. پنیسیلین و آموكسیسیلین جزء این داروها هستند كه نسبتا ارزان هستند و معمولا در ریشهكن كردن تعداد زیادی عفونتهای باكتریایی موثرند كه این عفونتهای باكتریایی شامل عفونتهای پوست، گوش، سینوسها و سیستم تنفسی فوقانی میشود. پنیسیلین چه از راه خوراكی و چه از راه تزریقی استفاده شود، با مهاركردن ساخت دیواره سلولی باكتریها، رشد باكتریها را در بدن متوقف میكند.
انواع پنی سیلین
انواع متفاوتی از پنیسیلینها وجود دارد كه هر یك عفونتهای خاصی از بدن شما را مورد هدف قرار میدهند. پنیسیلینها را میتوان به دو گروه تزریقی و خوراكی تقسیمبندی كرد.
در گروه تزریقی میتوان پنیسیلین G، بنزاتین پنیسیلین( Gپنادر)، پنیسیلین 3،3،6 و پروكائین پنیسیلین را نام برد.
پنیسیلین :G برحسب تركیب شیمیایی محیط تخمیر كه برای كشت پنیسیلیوم از آن استفاده میشود، میتوان انواع پنیسیلینهای طبیعی را تولید كرد، پنیسیلین G كه بالاترین فعالیت ضدمیكروبی در میان این قبیل پنیسیلینها را دارد، تنها پنیسیلین طبیعی است كه مصرف بالینی دارد و برای درمان عفونتهای سیستمیك متوسط تا شدید ناشی از میكروارگانیسمهای حساس به پنیسیلین مانند سیاهسرفه، دیفتری، سوزاك، مننژیت، پنومونی(ذاتالریه) عفونتهای استرپتوكوكی مثل تب مخملك، سیفیلیس، كزاز، استفاده میشود. این دارو كوتاهالاثر است و اوج اثر آن در تزریق عضلانی 51 تا 03 دقیقه و نیمه عمر آن 02 تا 05 دقیقه است.
بنزاتین پنیسیلین :G همان پنادر معروف است. این دارو به صورت نیمه مصنوعی تولید میشود و برای درمان عفونتهای بسیار حساس به پنیسیلین G مانند پنومونی، گلودرد چركی (فارنژیت استرپتوكوكی)، بیماریهای آمیزشی نظیر سیفیلیس و همچنین در پروفیلاكسی تب روماتیسمی مصرف میشود. مزیت آن این است كه تزریق عضلانی آن، غلظت خونی كم ولی طولانی ایجاد میكند و جزء پنیسیلینهای تاخیری است و مدت اثر آن تا چندین روز طول میكشد و به میزان یك میلیون و 002 هزار واحد از راه عضلانی، و فقط یك آمپول تجویز میشود. البته از نام یك میلیون و 002 هزار واحد نترسید زیرا هر یك میلیون واحد پنیسیلین معادل 6/0 گرم پنیسیلین است.
آخ چه دردی!
تزریق عضلانی پنیسیلینها و بخصوص پنادر بسیار دردناك است و كسی كه یك بار آمپول پنادر زده باشد تا آخر عمرش آن را فراموش نخواهد كرد! ولی خیلی از اوقات به اشتباه به بیمار توصیه میشود برای كاهش درد، حوله داغ یا كیسه آب جوش روی منطقه تزریق بگذارد اما بدلیل افزایش جریان خون در آن منطقه جذب دارو زیاد میشود در حالیكه دلیل استفاده عضلانی این است كه جذب دارو به مرور باشد و تا مدت زیادی دارو غلظت خونی مناسب داشته باشد. پس در صورتی كه میخواهید درد منطقه تزریق را كم كنید از یخ استفاده كنید، البته بدون انجام این كار هم معمولا درد بعد از 01 دقیقه خود به خود تسكین مییابد.پنیسیلین 3،3،: 6 به خاطر این 3،3،6 نامیده میشود كه حاوی 006 هزار واحد بنزاتین پنیسیلین G، 003 هزار واحد پنیسیلین G پتاسیمی و 003 هزار واحد پروكائین پنیسیلین است.حسن آن در این است كه هم حاوی پنیسیلین فوری و هم پنیسیلین تاخیری است وطبعا در بیماران حاد كاربرد دارد و برای گلو دردهای چركی نیز استفاده میشود.

 
نكته مهم در مورد گلودرد چركی
یك آمپول 3،3،6 یا یك آمپول پنادر برای درمان كافی است، اما باید در نظر گرفت اگر فرد بعد از 42 تا 84 ساعت از شروع عفونت مراجعه كند، باید دوره بیماری را سپری كند یعنی در صورت تزریق بعد از این مدت باز هم بیمار 5 تا 6 روز گرفتار است و پس از آن خوب میشود اما اگر سریعا در همان چند ساعت اول تزریق صورت بگیرد، دوره بیماری هم كاهش مییابد و این ربطی به تعداد آمپول و نوع آن ندارد.
و اما تاكیدی كه بر استفاده پنیسیلین پنادر یا 3،3،6 برای درمان گلودردچركی وجود دارد بدلیل پیشگیری از ابتلا به بیماری تب روماتیسمی و بیماریهای دریچهای قلبی ناشی از آن است.
پنی سیلین های خوراكی
در این گروه پنیسیلین V، آمپیسیلین و آموكسی سیلین پركاربردترینها هستند.
پنیسیلین V در واقع فرم خوراكی پنیسیلین G است زیرا پنیسلین G به صورت خوراكی موثر نیست و اسید معده آن را از بین میبرد. آمپیسیلین و آموكسی سیلین تقریبا مشابه هم هستند و جزء پنیسیلینهای وسیعالطیف هستند و برای درمان عفونتهای گوش، بینی، گلو، عفونتهای مجاری ادراری و پوست استفاده میشوند. تنها تفاوتشان، جذب گوارشی بهتر در مورد آموكسیسیلین است بنابراین هر 8 ساعت استفاده میشود، در صورتیكه آمپیسیلین باید هر 6 ساعت خورده شود و شاید باز هم سئوالی در ذهن شما باشد كه چرا این داروها را داخل كپسول قرار میدهند؟ علت اصلی این است كه كمتر تحت تاثیر اسید معده قرار گیرند و با این كار میزان اثر دارو بالاتر رود.

 


داستان تولد پنیسیلین
داستان كشف پنیسیلین یكی از جالبترین داستانهای تاریخ علم پزشكی است:
در سال 8291، الكساندر فلمینگ اسكاتلندی در آزمایشگاه بیمارستان فست ماری در لندن در مورد باكتریها مطالعه میكرد. او تعدادی از باكتریها را در محیط كشت در آزمایشگاه قرار داد و به تعطیلات رفت، پس از بازگشت، مشاهده كرد كه كپكی كشتهای او را آلوده كرده و باكتریهای مجاور كپك، از بین رفتهاند. او به این فكر افتاد كه حتما چیزی باید در این كپك باشد كه باكتریها را كشته است. از آنجا كه كپك آلودهكننده به جنس پنیسیلیوم تعلق داشت فلمینگ ماده ضدباكتریایی حاصل از آن را پنیسیلین نامید كه در دهه 0491 به تولید و استفاده عمومی رسید و جان بسیاری از بیماران را نجات داد.
و اما حساسیت به پنیسیلین
حساسیت به پنیسیلین شایعترین حساسیت دارویی است. پاسخهای حساسیتی به پنیسیلین از مشكلات پوستی اذیتكننده تا واكنشهای تهدید كننده حیات مانند اختلال در تنفس متغیرند. شناختن علایم یك واكنش حساسیتی میتواند به شما در تشخیص یك حساسیت شدید به پنیسیلین، قبل از اینكه خیلی دیر شده باشد، كمك كند.
اگر به فرزند شما باید پنیسیلین تزریق شود، در مطب یا بیمارستان حداقل 03 دقیقه و ترجیحا 06 دقیقه صبر كنید تا مواظب واكنشهای حساسیتی احتمالی باشید.
واكنشهای فوری: در طی اولین ساعت پس از استفاده از پنیسیلین تزریقی اتفاق میافتند. شایعترین واكنش، كهیر و شدیدترین واكنش، شوك آنافیلاكتیك است.
كهیر، واكنش عروق پوست است كه با ظاهر شدن زودگذر لكههای كمبرجستهای كه از پوست اطراف خود سرختر یا رنگ پریدهتر هستند و اغلب همراه با خارش شدید هستند، مشخص میشود. آنژیوادم نیز یكی از واكنشهای فوری شدید است كه با تورم لبها، زبان و یا صورت مشخص میشود. كاهش فشارخون و مرگ متعاقب آن میتوانند بدون وجود سایر علایم باشند. به طور ناشایعتر آب ریزش بینی، آسم و تورم حلق ممكن است روی دهند.
واكنشهای تسریع شده: یك تا 27 ساعت پس از شروع درمان با پنیسیلین اتفاق میافتند و معمولا با كهیر، ضایعات پوستی، خارش چشمها و یا آنژیوادم ظاهر میشوند. گهگاهی تورم حلق روی میدهد ولی افت فشارخون و مرگ ومیر نادر است.
واكنشهای تاخیری یا دیررس: پس از گذشت 27 ساعت از شروع استفاده پنیسیلین بوجود میآیند و با تظاهرات پوستی مانند ضایعات پوستی مخملك مانند، سرخك مانند و یا كهیر مانند مشخص میشوند و بیشتر در تنه و قسمتهای فوقانی دست و پا بهوجود میآیند. واكنشهای تاخیری غیر پوستی، تب و واكنش مشابه بیماری سرم هستند. در بیماری سرم علایمی به صورت تب خفیف، كاهش گلبولهای سفید تا درد مفاصل یا آرتریت شدید، درگیری غدد لنفاوی، بزرگی طحال، تغییرات ذهنی، وجود خون در ادرار مشاهده میشود.
تب میتواند تنها نشانه واكنش حساسیتی به پنیسیلین باشد. تب به حد بالا رسیده و دوام پیدا میكند، سپس فروكش میكند و لرز هم گهگاهی وجود دارد.
آیا یك واكنش حساسیتی حتما در دفعات بعدی نیز تكرار میشود؟
واكنش حساسیتی امكان دارد با هر دوزی از پنیسیلین رخ دهد و حساسیت نسبت به یك نوع پنیسیلین بیمار را در معرض خطر بیشتری از واكنش به هنگام برخورد با پنیسیلین نوع دیگر قرار میدهد. ولی، رویداد یك نوع واكنش حساسیتی، الزاما بر تكرار آن در برخوردهای بعدی دلالت ندارد.
دكتر آندرا آپتر، متخصص ایمنی حساسیت شناسی دانشگاه پنسیلوانیا طبق تحقیقاتش میگوید: <تنها 06 درصد افرادی كه یك واكنش اولیه داشتهاند در بار دوم هم مشكل خواهند داشت.>
واكنش حساسیتی ممكن است در غیاب برخورد قبلی با دارو باشد، این حالت با برخورد ناشناخته قبلی با پنیسیلین در محیط پدید میآید (مثلا در غذاهای حیوانی، شیرگاو یا از طریق قارچ مولد پنیسیلین) اگر چه حذف آنتیبیوتیك معمولا منجر به از بین رفتن سریع تظاهرات حساسیت میشود، ولی ممكن است علایم به مدت 1 تا 2 هفته و یا مدت بیشتری بعد از قطع درمان ادامه یابند. در برخی موارد، واكنش خفیف بوده و حتی با ادامه مصرف پنیسیلین ناپدید میشود ولی در سایر موارد قطع فوری درمان با پنیسیلین ضروری است. در موارد نادری حالات مرگآور آنافیلاكسی میتواند بدنبال خوردن دوزهای كوچك آنتیبیوتیك یا تست حساسیت پوستی با مقادیر ناچیز هم پدید آید. در كل بروز واكنش حساسیتی پوستی كه شایعترین نوع حساسیت به پنیسیلین است حدود 1 درصد است.
آنافیلاكسی
واكنشهای آنافیلاكتیك حاد ناشی از انواع پنیسیلین، مهمترین خطر محسوب میشوند. واكنش آنافیلاكتیك در هر سنی میتواند بروز كند و احتمال رویداد آن 5 در دههزار است و 2 در 001 هزار میتواند كشنده باشد. بیشتر از 004 مورد مرگ در سال از این عارضه درمانی رخ میدهد. حدود 03 درصد افرادی كه گرفتار آنافیلاكسی شدهاند، قبلا پنیسیلین دریافت نكردهاند. بنابراین ضرورت تست پوستی مشخص میشود. شوك آنافیلاكتیك، یك واكنش حساسیتی شدید است كه در طول دقایقی پس از تزریق پنیسیلین ایجاد میشود.
چگونه شوك آنافیلاكتیك ایجاد میشود؟
بعد از تماس با ماده حساسیتزای پنیسیلین، عروق خونی به نواحی اطراف خود، نشت میكنند، در نتیجه فشارخون ممكن است سریعا پایین بیفتد. از آنجاییكه جریان خون كمتر میشود، اكسیژن كمتری به مغز و دیگر اعضای حیاتی بدن میرسد، و این اعضاء نمیتوانند به درستی كار كنند و بدن وارد شوك میشود. به علاوه، بدن موادشیمیایی مانند هیستامین آزاد میكند كه باعث تورم پوست، قرمزی و خارش شدید میشود. از عوارض شوك آنافیلاكتیك، آسیب به مغز، اختلال در عملكرد كلیه و مرگ است.
نشانههای شوك آنافیلاكتیك
ضربان سریع، مشكل در تنفس و خسخس سینه، تهوع و استفراغ، درد معده، تورم لبها، زبان و گلو، كهیر، پوست رنگپریده و سرد و مرطوب، خوابآلودگی، گیجی یا از دست دادن هوشیاری از نشانههای آنافیلاكسی هستند. ایست قلبی و سكته قلبی (انفاركتوس حاد) نیز ممكن است اتفاق بیفتد.
شوك آنافیلاكتیك احتیاج به مراقبتهای پزشكی فوری دارد. اگر شما مشكوك هستید كه فردی در شوك است، اورژانس را خبر كنید. كنترل كنید كه آیا تنفس فرد قطع شده است یا قلبش از تپیدن باز ایستاده است یا خیر. اگر چنین است باید عملیات احیاء قلبی ریوی را شروع كنید و تا بازگشت فرد به تنفس و ضربان قلب و یا رسیدن اورژانس این كار را ادامه دهید.
در مرحله بعد، مطمئن شوید كه فرد به راحتی روی زمین دراز كشیده است و اگر راههوایی او باز است(چیزی درد دهان یا گلویش نیست)، پای فرد را تا بالای سطح قفسه سینهاش بالا ببرید تا جریان خون او به طرف قلب و مغزش افزایش یابد.
بدون مراقبت پزشكی فوری، نتیجه ممكن است مرگ باشد و در هر صورت درمان سریعتر میتواند باعث جلوگیری از عوارض جدی شود.
حتما متوجه شدهاید كه پیشگیری از واكنش حساسیتی كه از عوارض جانبی مصرف پنیسیلین است، بسیار میتواند مهم باشد. یك نفر با انجام تست پوستی حساسیت به پنیسیلین میتواند تا حدی مطمئن شود كه نسبت به پنیسیلین حساسیت دارد یا نه. در عمل تست پوستی معمولا برای بیمارانی با سابقه مطرح كننده حساسیت به پنیسیلین انجام میشود. تست پوستی منفی تا حد زیادی این اطمینان را ایجاد میكند كه فرد واكنش حساسیتی فوری، یا تسریع شده را حتی با یك سابقه قبلی حساسیت به پنیسیلین، نخواهد داشت. در میان بیمارانی كه سابقه قبلی حساسیت به پنیسیلین ندارند، تست پوستی مثبت، نشانگر احتمال زیاد واكنش متعاقب است. البته تست پوستی، افراد مستعد به واكنشهای حساسیتی تاخیری یا ویروس را مشخص نمیكند. قابل ذكر است در افرادیكه سابقه قبلی حساسیت به پنیسیلین دارند، با گذشت زمان، احتمال مثبت شدن تست كمتر میشود.
زندگی كردن با حساسیت به پنیسیلین
اگر شما به پنیسیلین حساسیت دارید، به معنی این نیست كه الزاما به تمام آنتیبیوتیكها حساسیت دارید. پزشك شما میتواند برای شما آنتی بیوتیكی تجویز كند كه رابطهای با پنیسیلین نداشته باشد و در نتیجه هیچ مشكلی برای شما ایجاد نكند. ولی در مورد بعضی عفونتها ممكن است برای شما لازم باشد كه قطعا پنیسیلین مصرف كنید. در این مورد، پزشك شما میتواند حساسیتزدایی كند. در طول روند حساسیت زدایی، شما مقادیر كم ولی به تدریج افزایشیابنده دوزهای پنیسیلین را به صورت خوراكی یا داخل وریدی دریافت میكنید و برای اینكه ممكن است حساسیتزدایی، آغازگر یك واكنش حساسیتی باشد، این كار فقط در یك محیط كنترل شده بیمارستانی صورت میگیرد. حساسیتزدایی فقط مدتی اثر دارد كه شما پنیسیلین دریافت میكنید و اگر شما حساسیتزدایی را متوقف كنید و بعداً احتیاج به استفاده از پنیسیلین پیدا كنید، باید دوباره حساسیتزدایی شوید.
اگر پزشك شما میگوید كه شما به پنیسیلین حساسیت دارید، یك فكر خوب این است كه یك علامت هشداردهنده كه بیانگر حساسیت شما به پنیسیلین است بهصورت مچبند یا یك كارت در كیف پولتان، به همراه داشته باشید
تحلیل آمار سایت و وبلاگ